آنچه که لازم است در مورد سرطان بدانیم

 

شنیدن واژه سرطان به تنهایی دلهره آور و ترسناک است و دلیل خوبی برای این ترس وجود دارد. سرطان، پس از امراض قلبی، دومین عامل مرگ و میر در ایالات متحده آمریکا است و سالانه گریبانگیر بیش از نیم میلیون نفر در این کشور می شود.

اگرچه طی سال های اخیر از سرطان یک غول بی شاخ و دم ساخته شده اما ابتلا به حالت های مختلفی از آن را می توان جلوگیری و یا با تشخیص اولیه، بسیار از آن ها را درمان کرد. در این مطلب قصد داریم به طور کلی آشنایی ساده ای با سرطان پیدا کنیم و اطلاعاتی مفید در اختیارتان بگذاریم.

حالت های متنوعی از سرطان را بررسی می کنیم و از راه های درمانی شان می گوییم. بنابراین دانستن این نکات ساده می تواند به زندگی سالم تر شما کمک کند.

آنچه که ما تحت عنوان «سرطان» می شناسیم در واقع گروهی مشتمل بر بیش از صد مدل بیماری مختلف است. نقطه مشترک تمامی این بیماری ها، رشد بی رویه و غیر معمول سلول های بدن است. این رشد سبب از بین رفتن بافت های اطراف شده و حتی در حالتی وخیم، طی پروسه متاستاز، این سلول ها به دیگر بخش های بدن نیز سرایت کرده و رشد را در آن ناحیه ادامه می دهند.

قطعا انوع مختلفی از سرطان ها را حداقل به نام می شناسید. مهم ترین و شاید فراگیرترین این بیماری عبارتند از:

 

  • سرطان پوست
  • سرطان ریه
  • سرطان مغز
  • سرطان سینه
  • سرطان پروستات
  • سرطان کولن
  • سرطان تخمدان
  • سرطان خون لوسمی
  • سرطان غدد لنفاوی یا لنفوم

 و موارد متعدد دیگر…

سرطان در هر نقطه بدن می تواند شکل گرفته و رشد کند، سن و سال هم نمی شناسد. برخلاف بیماری های مسری مثل AIDS و آنفلوآنزا یا توبرکلوزیس، سرطان واگیردار نیست. این بیماری زمانی رخ می دهد که ماده ژنتیکی درون یک سلول آسیب ببیند.

اجزایی که توسط سلول های سرطانی مورد عفونت قرار می گیرند را سلول های بدخیم می نامند. این دسته از سلول ها متفاوت از دیگر اجزای بدن عمل کرده و نوع تقسیم سلولی کاملا خارج از عادت دارند.

قطعا دیده اید که وقتی فردی مبتلا به سرطان می شود، پس از دوره های درمانی، دچار ریزش موی موقت می شود. علت این اتفاق، استفاده از دارو های ضد سرطان است که سلول های فولیکل مو را مورد آسیب قرار می دهند. این دسته از سلول ها نیز سرعت بالایی در رشد خود دارند، درست مثل سلول های سرطانی.

تومورها

وقتی سلول ها با سرعت بالایی تقسیم می شوند، بافتی جدید به نام تومور را شکل می دهند. تومور توسط رگ های خونی که مواد غذایی را به سلول های مجاور می رسانند تغذیه شده و حتی ممکن است در صورت رشد بسیار، رگ های خونی وارد آن ناحیه نیز بشوند.

 تومورها به سه طریق می توانند سبب تخریب شوند.

 

  • تومورها سبب افزایش فشار روی بافت ها و یا ارگان های مجاور می شوند.
  • تومورها به بافت ها و ارگان ها مستقیما حمله کرده و گاهی اوقات به آن ضربه زده یا عملکرد آن را متوقف می کنند.
  • تومورها سبب آسیب پذیری بافت ها یا ارگان ها می شوند و در نتیجه عفونی شدن شان را ساده تر می سازند.

 همچنین، تومورها قادرند موادی را منتشر سازند که سلول های نزدیک را تحت تاثیر قرار می دهد.

 یکی از ترسناک ترین اتفاقات در مورد سرطان، پروسه متاستاز است. طی این مرحله، میلیون ها سلول مبتلا از تومور جدا شده و وارد رگ های خونی می شوند. خوشبختانه، عمده این سلول ها توسط سیستم ایمنی بدن کشته می شوند اما تعداد اندکی که قادر به فرار هستند، زنده مانده و از طریق رگ ها وارد بافت می شوند. اینگونه می شود که سلول های عفونی می توانند در بخشی دیگر از بدن نیز به تخریب بپردازند.

 حائز اهمیت است که بدانید همه تومورها سرطانی نیستند. قطعا با اصطلاحات بدخیم و خوش خیم آشنایی دارید. یک تومور بدخیم سرطانی است و تومور خوش خیم خیر. یک تفاوت عمده بین این دو، عدم رخ دادن پروسه متاستاز در تومورهای خوش خیم است. تومور خوش خیم معمولا پس از یک بار معالجه دیگر باز نمی گردد و از طریق جراحی نسبت به حذف آن اقدام می شود. گاهی اوقات هم حتی برداشتن آن توصیه نمی شود.

 دلایل سرطان

دلایل بسیاری برای چنین اتفاقی ذکر شده، برخی را می توان کنترل کرد و برخی دیگر را خیر. یکی از فاکتورهای غیر قابل کنترل، وجود ژن موتاسیون یا ژن های تومورساز است. یک مدل از این ژن ها که آنکوژن نام دارد، می تواند در سلول های عادی سبب شکل گیری تومور شود.

 آنکوژن نحوه مصرف انرژی و تقسیم سلول را دستخوش تغییر می کند. برای مثال، در برخی سرطان ها، ژن RAS جهش می یابد و پروتئین هایی را تولید می کند که در سلول نابالغ سبب تقسیم می شوند. دیگر آنکوژن ها مثل C-myc و C-erb B-2 نیز وقتی که فعال شوند سبب سرطان ریه و سینه می شوند.

 موتاسیون در ژن های سرکوبگر تومور نیز از دیگر دلایل سرطان هستند. همانطور که از نام آن پیداست، این ژن ها در برابر تومور ایستادگی می کنند و نمی گذارند آسیبی به سلول وارد شود ولی اگر خودشان ضربه ای ببینند، نه تنها در برابر سرطان ایستادگی نمی کنند، بلکه به رشد آن هم کمک خواهند کرد.

 یکی از این ژن ها با نام P53 به طور معمول از رشد و توسعه بیش از حد سلول و DNA جلوگیری می کند. وقتی که p53 غیر فعال شود، همانند آن است که مرکز پلیس یک شهر بزرگ تعطیل شود و هر جرمی آزاد شود. تعداد تقسیم ها شدیدا افزایش یافته و نتیجه آنکه فرد دچار سرطان می شود.

 برخی سرطان ها نیز دلایل کروموزومی دارند. کروموزوم ها درون هسته هر سلول بوده و حاوی ژن ها هستند. وقتی یک ژن گم شده، مضاعف شده، یا بازآرایی شود، شرایط برای شکل گیری تومور فراهم می شود. برخی لوسمی ها، سارکوم ها، لنفوم ها و دیگر تومورها، عمدتا به دلایل کروموزومی شکل می گیرند.

همچنین، ویروس ها هم می توانند به سرطان کمک کنند. ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) که سبب ایجاد زگیل در نواحی تناسلی می شود، مسبب سرطان دهانه رحم است و ویروس Epstein-Barr که عفونت مونونوکلئوز را ایجاد می کند، عامل سرطان لنفوم بورکیت است.

 بیماری ها و داروهایی که به سیستم ایمنی آسیب می زنند نیز شانس ابتلا به سرطان را بالا می برند. برای مثال ایدز می تواند در نهایت منجر به لنفوم یا سارکوم کاپوزی شود. بودن در معرض تشعشعات خاص عوامل قابل کنترل هستند. اشعه اکس به تنهایی می تواند ایجاد جهش کرده و سلول ها را آماده کند تا به شکلی غیر قابل کنترل تقسیم شوند.

 برای داشتن زندگی سالم تر بهتر است که از موادی چون آرسنیک، آزبستوز، نیکل، بنزن، فرمالدهید و بسیاری دیگر که هر کدام می توانند سرطانی از نوع شدید را حاصل شوند دوری کنید.

تنباکو در هر فرمی، چه استنشاقی و چه جویدنی، می تواند سبب سرطان های ریه، مثانه و دهان شود. الکل هم تاثیرات بسیاری می گذارد و اگر مصرف بالا باشد، شانس ابتلا هم بسیار بالا می رود.

گرچه نور خورشید برای پوست انسان مفید است اما اگر مدت زمان زیادی در معرض آن باشید، ابتلای خود به سرطان پوست را قوت بخشیده اید. اشعه های فرابنفش در نورد خورشید می توانند بسیار مخرب باشند.

اصطلاحات مربوط به سرطان

تا به حال برای تان سوال پیش آمده که پزشک ها چه می گویند و در مورد چه چیزی صحبت می کنند وقتی آن همه اصطلاحات عجیب و غریب را کنار هم می گذارند؟ به هر حال، علم پزشکی هم تعاریف خاص خود را دارد و برای درک بهتر، بد نیست که اندکی به این واژگان تسلط داشته باشیم تا به طور حدودی متوجه برخی صحبت های تخصصی شویم.

 در ادامه لیستی از این واژه ها را می خوانید که مرتبط با بخشی از بدن هستند یا معنی خاصی دارند:

 

  • آرترو- (مفاصل)
  • براچی- (دست)
  • برونکو- (نای)
  • کاردیو- (قلب)
  • سفالو- (سر)
  • کولِ- (کیسه صفرا)
  • کوندرو- (غضروف)
  • کرانیو- (جمجمه)
  • درم یا درماتو- (پوست)
  • انترو- (روده)
  • گاسترو- (معده)
  • گینو- (زنان)
  • همو یا هماتو یا همیا- (خون)
  • هپاتو- (کبد)
  • لوکو- (سفید)
  • میو- (عضله)
  • نورو- (اعصاب)
  • استئو- (استخوان)
  • استوما- (دها)

پسوندها نیز چنین مفاهیمی دارند:

  • -اوما (تومور خوش خیم)
  • -کارسینوما (تومور بدخیم)
  • -سارکوما (تومور بدخیم)
  • -لنفوما (تومور بدخیم)

 حالا با توجه به این پسوندها و پیشوندها راحت تر می توانید برخی اصطلاحاتی که در برگه آزمایش خود یا دیگران می بینید را تشخیص دهید و یا حتی مطالب علمی را بهتر متوجه شوید.

سرطان مثل عمده بیماری های دیگری که ممکن است طی چند سال گذشته با آن ها سر و کله زده باشیم، عامل باکتریایی ندارد و عمدتا عملکرد نادرست سلول های بدن خودمان سبب چنین اتفاقی می شود.

 به دلایلی متنوع، سلول های بدن به شکلی غیر قابل کنترل اقدام به تقسیم می کنند و تومورهای سرطانی را شکل می دهند. اگر تومور در یک ناحیه باقی بماند و قابل کنترل شود، به آن تومور خوش خیم می گویند اما اگر به هر دلیلی سلول های تومور سرطانی وارد خون شوند و به دیگر نواحی بدن برسند، تومور بدخیم خواهد بود و مبارزه با آن بسیار سخت.

تشخیص سرطان

پزشک شما با اطلاع یافتن از وضعیت سلامتی، بررسی فیزیکی، مطالعات تصویری و انجام تست های آزمایشگاهی می تواند متوجه احوال کلی شما شود. وی از شما سوالاتی در مورد سلامت کلی، داروهای مصرفی، سابقه خانوادگی و وضعیت کاری (محیطی که امکان دارد در معرض مواد سرطان زا باشید) می پرسد.

 اگر علائمی چون خستگی شدید، کاهش وزن بی دلیل، عرق شبانه، خون در استفراغ، سرفه های شدید، درد دائمی و… دارید، حتما با پزشک در میان بگذارید تا وی تصمیم بگیرد چه رویه ای در پیش بگیرید. اگر روی پوست تان غده ای می بینید که پس از گذشت چند ماه هنوز بهبود نیافته یا در دهان تان زخمی دارید که خوب نمی شود، حتما با پزشک تان مسئله را در میان بگذارید.

 بررسی کامل فیزیکی مرحله ای دیگر است، خصوصا بررسی غدد لنفاوی (روی گردن و دست)، پوست، شش ها، سینه ها (به خصوص در زنان)، آلت تناسلی (مردان و زنان)، پروستات (در مردان) از اهمیت بالایی برخوردار است.

 اگر پزشک به بخشی از بدن شک کند، با نمونه برداری و انجام آزمایش متوجه می شود که آیا توموری سرطانی در حال شکل گرفتن است یا خیر. باز هم باید گفت که رسیدگی زودهنگام به این مسئله می تواند جلوی اتفاقی ناگوار را بگیرد اما به محض اینکه تومور رشدی بیش از حد پیدا کند، نابودسازی آن تقریبا غیر ممکن شده و منجر به مرگ می شود.

 طی بایوپسی یا نمونه برداری، بخشی از سلول های مشکوک به سرطانی بودن به آزمایشگاه سپرده می شوند تا تشخیص داده شود که هویت شان چیست. پروسه دیگری نیز تحت عنوان اندوسکوپی هم در شناسایی سرطان به کار می آید. دوربینی کوچک که بر سر لوله ای نصب شده وارد سیستم گوارشی می شود تا زخمی درونی بررسی شود.

آزمایش خون نیز گاهی اوقات منجر به شناسایی سرطان می شود. دیگر آزمایش ها مثل MRI، اسکن استخوانی و بسیاری دیگر نیز شاید به قصدی دیگر انجام شوند، اما در نهایت اگر مشکلی وجود داشته باشد می توانند کمک کننده باشند.

به هر صورت، آگاهی یافتن از برخی سرطان های فراگیر، خصوصا در زنان بسیار اهمیت دارد. توصیه می شود که برای جلوگیری از سرطان سینه، زنان بالای 18 سال، هر ماه یک بار خودشان را بررسی کنند. زنان بین 18 تا 40 سال هر سه سال یک بار بهتر است به پزشک خود مراجعه کنند و پس از 40 سال هر سال این کار را انجام دهند.

برای بررسی سرطان های مربوط به آلت تناسلی زنانه نیز بهتر است که صرف نظر از سن، هر شخصی هر 1 تا 3 سال یکبار به پزشک مراجعه کند تا تحت بررسی قرار گرفته و احتمال هر گونه مشکلی از بین برود.

در مردان، پروستان عامل مهمی است که پس از 45 الی 50 سالگی، هر سال باید بررسی مقعدی شود. تست خون برای بررسی آنتی ژن مخصوص پروستات نیز مورد توصیه است. پس از چهل سالگی توصیه می شود که مردان هر ساله معاینه مقعدی (رکتال) را داشته باشند تا در صورت بروز سرطان کولون متوجه آن شوند. سیگویئدوسکوپی به صورت 3 تا 5 سال یک بار و تست مدفوع به صورت سالانه توصیه شده است.

درمان سرطان

 سرطان به چند طریق درمان می شود که این راه ها بسته به نوع تومور، جایگاه آن، نوع سرطان و نوع سلول بستگی دارد. به طور کلی این سه راه توسط پزشک ها مورد توصیه است:

 

  • جراحی
  • پرتودرمانی
  • شیمی درمانی

 در بسیاری از موارد، ترکیبی از این سه به کار گرفته می شود تا فرد سلامتی خود را بازیابد.

 جراحی

جراحی را قدیمی ترین راه درمان سرطان می خوانند. اگر تومور به یک منطقه خاصی محدود شده باشد، می توان آن را به راحتی حذف کرد. عمدتا، بخشی از سلول های سالم اطراف سلول سرطانی هم طی جراحی حذف می شوند تا پزشک از سالم بودن شخص اطمینان کامل حاصل کند.

جراحی عمدتا برای درمان سرطان های مرتبط با سینه، کولون، دهان، سر و گردن، کلیه، بیضه و دیگر اعضای بدن مورد استفاده قرار می گیرد. برای به حداکثر رساندن شانس از بین رفتن تومور و سلول های سرطانی، جراحی معمولا در کنار شیمی درمانی مورد استفاده قرار می گیرد.

پرتودرمانی

پرتودرمانی که تحت عناوین مختلفی نظیر رادیوتراپی، درمان با اشعه اکس، کبالت درمانی و پرتوافکنی نیز شناخته می شود، راهی موثر برای مبارزه با سلول های سرطانی است و به سادگی می تواند سلول های غیر طبیعی را شناسایی کند و از بین ببرد.

 طی رادیوتراپی، اشعه اکس، گاما، آلفا یا بتا مستقیما به بافت توموری تابیده می شود. در مواردی هم که تومور درونی است، به وسیله بسته های کوچک رادیواکتیو یا سیم ها می توان اشعه ها را به نزدیکی تومور رساند.

 پرتودرمانی برای درمان لنفوم هاجکین نه چندان پیشرفته، سرطان های ریه، پروستان، مثانه و دیگر تومورها موثر است. رادیوتراپی هم عمدتا در کنار شیمی درمانی و عمل جراحی مورد استفاده قرار می گیرد تا محض اطمینان، هیچ بخش کوچکی از تومور برای رشد زنده باقی نماند.

 شیمی درمانی

شیمی درمانی شاید مطرح ترین نوع درمان باشد که سبب ریزش موهای سطح بدن می شود. عمده مبتلایان به سرطان، خصوصا از نوع پیشرفته این مسیر را طی می کنند. طی شیمی درمانی، مواد شیمیایی و داروهای مختلف و سنگینی وارد خون شده و به تمامی نقاط بدن سفر می کنند تا سلول های سرطانی را شناسایی کرده و با آن مقابله کنند.

 زمانی که سلول های یک تومور وارد جریان خون می شوند و اجازه سفر به تمام بخش های بدن را می یابند، جراحی دیگر کارساز نیست و شیمی درمانی می تواند بهترین راه حل باشد، اما با این حال جراحی به کار گرفته می شود تا تومور به طور کامل جدا شود اما طی پروسه شیمی درمانی، داروهای ضد سرطان به کمک سیستم ایمنی بدن آمده تا سلول های غیر طبیعی را در هر نقطه از بدن از پای درآورند.

 طی این پروسه، جلوی رشد سلول های فولیکل مو نیز گرفته می شود که آن ها نیز رشد سریعی دارند. به همین سبب شاهد ریزش موی سریع افرادی هستیم که تحت این درمان هستند.

 جلوگیری از ابتلا به سرطان

طبق پژوهش های دو دهه اخیر، افرادی که وعده های غذایی سالم دارند و سیگار نمی کشند، کمتر به سرطان مبتلا می شوند. دیگر عادات بد نیز در نهایت شانس ابتلا به سرطان را بالا می برند:

 

  • مصرف بی رویه مشروبات الکلی
  • بی تحرکی و عدم تحرک فیزیکی در طول روز
  • وزن غیر عادی به نسبت قد و استخوان بندی
  • در معرض مواد سرطان زا قرار گرفتن
  • در معرض نور خورشید قرار گرفتن

تا حدی که می توانید به سلامت خود اهمیت دهید، بدن خود را بشناسید و معاینه های شخصی را در دستور کار قرار دهید و اگر مشکلی در قسمتی از بدن تان مشاهده کردید، ترسی از مراجعه به پزشک نداشته باشید.

یک مشکل کوچک که با هزینه و زمانی اندک قابل برطرف کردن خواهد بود، ممکن است در صورت پشت گوش انداختن، بلای جان شود. سلامت خود را جدی بگیرید و از زندگی سالم تان لذت ببرید.

تاثیر علم فیزیک در شناخت سلول های سرطانی

فیزیکدانان زیستی دانشگاه لایپزیگ آلمان برای سنجش قدرت سلول‌های سرطانی از پرتوهای لیزر استفاده کردند


محققان برای مطالعه سلول‌های سرطانی تصمیم گرفتند فیزیک را وارد حوزه زیست‌شناسی پزشکی کنند.

شلیک پرتوهای لیزر به سلول‌های سرطانی می‌تواند با بررسی ویژگی‌های فیزیکی آنها تعیین کند که آیا متاستاز می‌کنند یا خیر. این کشف می‌تواند تصمیمات تشخیصی و درمانی را بهتر هدایت کند.

محققان دریافتند که سلولهای سرطانی مهاجم که بسیار تهاجمی عمل می‌کنند، می‌توانند سفتی سلول‌های رگهای خونی را کاهش دهند. این می‌تواند توضیح‌دهنده دلیل مهاجرت آن‌ها به نقاط دیگر بدن باشد.

این تحقیق به بررسی فرآیند متاستاز سرطان و چگونگی ارتباط آن با ویژگی های مکانیکی سلول‌های سرطانی پرداخت. مکانیک سلول‌ها با قرار دادن آن‌ها در حالت تعلیق و به دام انداختن آن‌ها در دو پرتو لیزر مورد سنجش قرار می‌گیرد.

افزایش قدرت لیزر باعث کشیده شدن سلول‌ها می‌شود که اطلاعاتی در مورد تهاجمی بودن آنها ارائه می‌کند. سلول‌های بسیار منعطف به اندازه انواع سفت آن‌ها بطور متعدد و به شکل عمیق حمله نمی‌کنند.

در این پژوهش تنها سلول‌های سرطان پستان و ریه مورد بررسی قرار گرفت.

به گفته محققان، اگر غیرتهاجمی بودن سلول‌های سرطانی باقیمانده در بدن تعیین شود، می‌تواند از درمان تابشی بیشتر جلوگیری کند

گوگل با همکاری محققین شناسایی ژنوم سرطانی را آسان می کند

سلامت همیشه یکی از اولویت های گوگل بوده و از چندین سال گذشته به این موضوع اهمیت فراوانی می داده. نمونه های واضح آن Helpout و Smart Contact هستند. حالا بازوی تحقیقات در گوگل، با گروهی از دانشمندان در انستیتو سیستمز بیولوژی (ISB) در حال تشکیل دیتابیسی هستند که ژنوم های سرطانی در آن ذخیره شده.

پروژه 6.5 میلیون دلاری، مقادیر عظیمی اطلاعات را از اطلس ژنوم سرطانی به پلتفرم ابری گوگل خواهد آورد. اما این مسئله چقدر اهمیت دارد که قرار است 6.5 میلیون دلار هزینه صرف آن شود؟ پلتفرم ابری گوگل به محققین در سراسر جهان اجازه می دهد که اطلاعات علمی خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند.

علاوه بر این، گوگل قدرت رایانشی خود را هم ارائه می دهد تا آنالیز سنگین داده ها از طریق آن انجام شود. این فرآیند سبب رشد و توسعه تحقیقات پیرامون سرطان می شود در حالی که بسیاری از انستیتوهای کوچک تر هیچگاه قدرت کافی برای پردازش چنین داده هایی ندارند.

ISB می گوید این سیستم ابری جدید، دموکراسی را به فضای تحقیقاتی می آورد و باعث می شود که محققین برای به دست آوردن پاسخ سوالاتشان به اندازه یک پیام در هنگ آوت فاصله داشته باشند.

منبع : دیجیاتو